kzV2Uj. Türkçede "-k" ünsüzü ile biten bazı sözcükler "-cık, -cik, -cük, -cuk, -cek, -cak, -l" eklerini aldıkları zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Buna ünsüz düşmesi ünsüz aşınması denir. Sessiz düşmesi olarak da bilinir. Türkçede türeme ve birleşme esnasında sözcükler bir ünsüzünü yitirebilir. Ünsüz düşmesi ünsüz aşınması genellikle "k" ünsüzüyle biten bazı sözcüklerde Düşmesi ile İlgili Açıklamalı Örnekler SÖZCÜĞÜN ASLI GELEN EK VEYA SÖZCÜK DÜŞEN SES SON ŞEKLİ Ufak -cık -k Ufacık Küçük -cük -k Küçücük Minik -cik -k Minicik Sıcak -cık -k Sıcacık Alçak -cık -k Alçacık Büyük -cek -k Büyücek Çabuk -cak -k Çabucak Yumuşak -cık -k Yumuşacık Tefek -cik -k Tefecik Küçük -l -k Küçülmek Yüksek -l -k Yükselmek Seyrek -l -k Seyrelmek Küçük -mse -k Küçümsemek Ad daş -d Adaş Ast teğmen -t Asteğmen Üst teğmen -t Üsteğmen Not 1 "Kızıl" ve "yeşil" sözcüklerine "-er, -ar" yapım ekleri eklendiğinde sözcüklerin sonunda yer alan "-il, -ıl" ekleri / KızarmakNot 2 Bazı durumlarda sözcüğün sonundaki "k" sesi KulakçıkÜnsüz Düşmesi ile İlgili Örnek CümlelerKüçücük beyniyle bizi yönlendirmeye ufacık bir taş kuşlar sıcacık ülkelere göç eder bu hemen sonra onu çabucak hastaneye çalışkan insanların omuzları üzerinde için küçülmek kişinin küçümsemek hiç kimse tarafından hoş saçlarına bir çare bulamadı. Karşısındakine adaş diye sola bakmadan asteğmene dikkat durmadan yanındakine bakınız Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi konularını öğrenebilmeniz için öncelikli olarak aşağıdaki ünsüz harflerin özelliklerini öğrenmeniz benzeşmesi, yumuşaması, türemesi ve düşmesi / Sessiz harflerin özellikleriYukarıdaki klişeleşmiş tabloda önemli olan ve konu anlatımlarıyla sorularda sıkça karşılaşacağınız sessiz harfler şunlardırSert Sessizler = f, s, t, k, ç, ş, h, p FıSTıKÇı ŞaHaPYumuşak Sessizler = b, c, d, gÜnsüz Benzeşmesi SertleşmesiBir sözcüğün son hecesi “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert sessiz harflerinden biri ile biterse ve bu sözcüğe “c, d, g” yumuşak sessiz harfleriyle başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak ünsüzler sözcüğün sonundaki ünsüzün etkisiyle sertleşerek “c ünsüzü ç’ye”, “d ünsüzü t’ye” ve “g ünsüzü k’ye” dönüşür. Bu değişime “ünsüz benzeşmesi” adı sözcükte ünsüz benzeşmesini bulabilmek içinSözcükte ”f, s, t, k, ç, ş, h, p” ve “ç, t, k” ünsüzlerinin yan yana gelip gelmediğine bakılır,Yan yana gelmiş ise bu iki harften birinin sözcüğün kök ya da gövdesinde diğerinin ise ekte olup olmadığına Benzeşmesi ÖrnekleriSınıf – ca = Sınıfça = Bu kelimedeki sınıf kelimesine getirilen “ca” eki, “f” sert ünsüz harfinden dolayı sertleşmiş ve “ça” ekine dönüşmüştür.Taraf – dar – TaraftarKümes – den = KümestenKüs – gün = KüskünEt – cil = EtçilYurt – daş = Yurttaşİnat – cı = İnatçıUnut – gan = UnutkanÇocuk – ca = ÇocukçaSıcak – dan = SıcaktanSeç – gin = SeçkinGeç – ti = GeçtiGüreş – ci = GüreşçiÇalış – gan = ÇalışkanKülah – dan = KülahtanSilah – cı = SilahçıArap – ca = ArapçaDolap – ta = DolaptaÇap – gın = ÇapkınNOT Ünsüz benzeşmesi konusunda dikkat etmeniz gereken şey yukarıda eklerin asıl hallerinin “c, d, g” sesleri ile başlıyor olmasıdır. Örneğin “dı, di, du, dü” görülen geçmiş zaman ekinin “tı, ti, tu, tü” gibi çok şekillerinin var olması ünsüz benzeşmesi kuralındandır. Aşağıda benzeşme kuralından dolayı çok şekilli olarak bulunan bazı ekleri sıraladık. Sözcüklerde bu eklerle sıkça karşılaşacaksınız-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü Görüşen geçmiş zaman eki – Seçtik-dan, -den, -tan, -ten Ayrılma hali eki – Yataktan–da, -de, -ta, -te Bulunma hali eki – Kitapta-ca, -ce, -ça, –çe Eşitlik hali eki – Açıkça-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Bildirme eki – Okumaktır-cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü İsimden isim yapma eki – Simitçi-ca, -ce, -ça, -çe İsimden isim yapma eki – Farsça-daş, -taş İsimden isim yapma eki – meslektaş-cıl, -cil, -cul, -cül, -çıl, -çil, -çul, -çül İsimden isim yapma eki – etçil-gı, -gi, -gu, -gü, -kı, -ki, -ku, -kü Fiilden isim yapma eki – atkı-gan, -gen, -kan, ken Fiilden isim yapma eki – Yapışkan-gaç, -geç, -kaç, -keç Fiilden isim yapma eki – Kıskaç-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Fiilden isim yapma eki -Biriktirmek-dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük Sıfat fiil eki – Geçtiğim yollar NOT Rakamlar ve özel isimlere gelen eklerde de ünsüz benzeşmesi kuralı 1985’de Sivas’da doğdum. Yanlış1985’te Sivas’ta doğdum. DoğruÜnsüz YumuşamasıSözcük köklerinin, gövdelerinin veya bazı ekleri almış hallerinin sonunda bulunan “p, ç, t, k” sessiz harflerinin yanına ünlü harfle başlayan bir ek geldiğinde “p, ç, t, k” sesleri yumuşayarak “p sesi b’ye”, “ç sesi c’ye”, “t sesi d’ye”, “k sesi g, ğ’ye” dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması adı Yumuşaması Örnekleri Sonu “p” ile biten kelimelere örneklerKasap – ı = Kasabı Ünsüz yumuşamasıDolap – ım = DolabımCevap – ımı = CevabımıSebep – ini = SebebiniRakip – ine = RakibineHesap – ı = HesabıTakip – e = TakibeSahip – inden = SahibindenMuhatap – ınız = MuhatabınızTalep – in = TalebinMahcup – uz = MahcubuzKitap – a = KitabaNasip – im = NasibimSonu “ç” ile biten kelimelere örneklerAğaç – ı = Ağacı Ünsüz yumuşamasıİlaç – ımı = İlacımıYamaç – a = YamacaDemeç – i = DemeciKireç – i = KireciTopaç –ım = TopacımDalgıç – a = DalgıcaBaşlangıç – ında = BaşlangıcındaSüzgeç –in = Süzgecinİnanç – ım = İnancımSevinç – ini = SevinciniYırtmaç – ı = YırtmacıSonu “t” ile biten kelimelere örneklerYoğurt – un = Yoğurdun Ünsüz yumuşamasıTokat – ı = TokadıTaklit – ini = TaklidiniSenet – iniz = SenedinizUmut – unu = Umudunuİnat – ını = İnadınıGeçit – e = GeçideKanat – ına = KanadınaSonu “k” ile biten kelimelere örneklerKelebek – e =Kelebeğe Ünsüz yumuşamasıEkmek – i = EkmeğiKirpik – inde = KirpiğindeTüfek – e = TüfeğeKazak – ım = KazağımSağlık – ınız = SağlığınızBayrak – ımız = BayrağımızKayık – a = KayığaYaprak – ın = YaprağınKitaplık – a = KitaplığaGözlük – üm = GözlüğümSözlük – e = SözlüğeKaşık – ı = KaşığıNOT Özel isimlerde yumuşama yapılmaz ve yabancı dillerden Türkçeye girmiş bazı alıntı kelimelerde de ünsüz yumuşaması meydana gelmez. Örnekler Doğru YanlışMehmet’e Mehmed’eYozgat’a Yozgad’aCumhuriyete Cumhuriyedehukuku hukuğudevlete devledesanata sanadamilletin milledinNOT Bazı tek heceli sözcüklerde yumuşama olurken bazıların ünsüz yumuşaması meydana Doğru YanlışSütü südü Ünsüz yumuşaması olmazÇöpü ÇöbüSapı SabıKoçum KocumKeki KegiAtın AdınTopa TobaSaçın SacınDoğru YanlışKalbim Kalpim Ünsüz yumuşaması olurUcu UçuGöğü GöküDibi dipiKabı Kapı tencerenin kabıBir öğretmen arkadaşımızın, daha çok ilköğretim düzeyindeki arkadaşlarımıza hitap eden ünsüz benzeşmesi ve yumuşaması ile ilgili konu anlatımını TüremesiDilimize Arapçadan girmiş bazı sözcükler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında eki alan sözcüğün sonundaki harf türeyerek ikizleşir. Buna “ünsüz türemesi” Türemesi ÖrnekleriSır – ını = Sırrını Sır kelimesinin son harfi “r” ünlü ile başlayan bir ek aldığı için ünsüz türemesi meydana gelmiştir.Hak – ım = HakkımTıb – i = TıbbiŞık – ını = ŞıkkınıAf – ı = AffıHad – imi = HaddimiRed – ine = ReddineRab – ine = RabbinZam – ı = ZammıBazı sözcükler “etmek, olmak, eylemek” gibi yardımcı fiillerle birlikte kullanıldıklarında sözcüğün sonundaki ünsüz harfte türeme meydana gelir. Bir isim ve bir yardımcı fiille birlikte kullanılan ve ünsüz türemesi meydana gelen bu sözcükler bitişik – etmek = AffetmekHis – etmek = HissetmekRet – eylemek = ReddeylemekHal – olmak = HallolmakZan – etmek = ZannetmekÜnsüz DüşmesiSonu “k” ünsüz harfi ile biten sözcüklere “–cık, -cik, -cuk, -cük, -cek” küçültme eklerinden biri geldiğinde sözcüğün sonundaki “k” harfi ünsüz düşmesine Düşmesi ÖrnekleriUfak – cık = UfacıkKüçük – cük = KüçücükAlçak – cık = AlçacıkMinik – cik = MinicikBüyük- cek = BüyücekSıcak – cık = SıcacıkYumuşak – cık =YumuşacıkSonu “k” ünsüzü ile biten bazı sözcüklere “-l,-mse” yapım eki getirildiğinde sözcüğün sonundaki “k” ünsüzü – l – mek = YükselmekAlçak – l – mak = AlçalmakKüçük – l – mek = KüçülmekUfak – l – mak = UfalmakKüçük – mse – mek = KüçümsemekBazı birleşik sözcüklerde de ünsüz düşmesi meydana – teğmen = AsteğmenÜst – teğmen = ÜsteğmenBaşka bir ses bilgisi konusu olan büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu hakkındaki konu anlatımını inceleyebilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi ile ilgili sormak istediğinizi ve eklemek istediklerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz. İyi çalışmalar. Oluşturulma Tarihi Eylül 25, 2020 1111Ünsüz yumuşaması, benzeşmesi gibi Türkçe dilbilgisinde yer alan ses olaylarından biri de ünlü düşmesidir. Bu konuyu öğrenerek cümle içinde kullanımlarını anlamlandırabilmeleri için okuyuculara özel olarak ünlü düşmesi nedir? Sorusunun cevabı ile ünlü düşmesinin detaylarını sizler için örneklerle ünlü düşmesi sıklıkla rastlanılan ses olaylarından biridir. Ünlü düşmesi genel olarak sözcüklerin niteliklerinden veya söyleyiş kolaylıklarından kaynaklı hece düşmesi durumlarına verilen bir isimdir. Ünlü Düşmesi Nedir? İki heceli ve ikinci hecesinde ı, i, u, ü dar ünlüleri bulunan bazı kelimeler ünlü harf ile başlayan bir ek aldıkları zaman kelimenin ikinci hecesindeki ı, i, u, ü dar ünlü harf düşer. Bu duruma Türkçe ses bilgisinde ünlü düşmesi adı verilir. Örnekler oğul- oğulum ünlü düşmesi bağır- bağırım ünlü düşmesi beyin- beynim ünlü düşmesi burun - burnu ünlü düşmesi alın- alnı ünlü düşmesi ağız- ağzı ünlü düşmesi karın- karnı ünlü düşmesi Ünlü Düşmesi Konu Anlatımı ve Örnekleri Kimi sözcükler, sonlarına ünlü ile başlayan bir ek veya sözcük geldiği zaman zayıf olan orta hecelerini yitirirler. Örnekler şehir- şehri nehir-nehri akıl-aklı göğüs-göğsü devir-devri seyir-seyri kayıp-kaybolmak hapis-hapsolmak şükür-şükretmek zulüm-zulmetmek zehir- zehrolmak gönül - gönlünüz boyun - boynum - Birleşik sözcüklerin oluşumu sırasında iki ünlü yan yana gelirse bu ünlülerden biri veya bir ünlü ile bir ünsüz ne asıl - nasıl ne için - niçin pazar ertesi - pazartesi cuma ertesi - cumartesi kahve altı - kahvaltı bu arada- burada şu arada- şurada - Birleşik sözcük kuralları ile oluşmuş ancak ölçü zorlamasından veya söyleyiş kolaylığından kaynaklanan ünlü düşmeleri de gözlenir. Örnekler - Karac'oğlan der ki n'oldum n'olayım. - N'haber? - N' olsun. - Ünsüzle biten sözcüklerin sonlarına eklenen ile sözcüğünün i ünlüsü düşer. Ünlü ile biten sözcüklerde ise y ünsüzüne dönüşür. Örnekler sen ile ben - senle ben - Senle ben iyi birer ekip olduk. kitap ile - kitapla- Elindeki kitapla okumaya olan sevdasını gösteriyordu çevreye. gül ile bülbül - gülle bülbül - Gülle bülbülün aşkı divan edebiyatına özellikle şiirine temadır. defter ile kalem - defterle kalem- Defterle kalemi olmayan bir öğrenci eksik kalır. para ile -parayla - Her şeyi parayla satın alamayacağını sonunda anladı. sıra ile -sırayla - Öğretmen, öğrencilerini sırayla sözlüye kaldırdı. göz ile - gözle - Hissettiklerini gözle anlatmak onun seçimiydi. can ile - canla - Her zaman ki gibi canla hareket etti. baş ile - başla - Spor müsabakasına canla başla hazırlanmıştı. söz ile- sözle - Annesini davranışları ile değil inandırıcı bir sözle ikna etti. sevgi ile - sevgiyle - Hayvanlara sevgiyle yaklaşılmalıydı. saygı ile -saygıyla - Ölen şairlerimizi saygıyla anıyoruz. soru ile -soruyla - Her olaya soruyla yaklaşıyordu. - Ek fiilin i kökünde kimi sözcüklerde düşer, kimilerinde ise y ünsüzüne dönüşür. Örnekler akıllı idi - akıllıydı doğru idi - doğruydu haklı idi - haklıydı gelmiş idi- gelmişti biliyor idi - biliyordu kitap idi -kitaptı soruyor idi- soruyordu uslu idi - usluydu - Kimi sözcüklerde söyleyiş kolaylığından kaynaklanan ünlü düşmesi görülür. Yalnız bu tarz kullanımlar yanlıştır. Eskiden doğru kabul edilse de artık yanlış olarak görülmektedir. Örnekler burada doğru- burda yanlış şurada doğru- şurda yanlış orada doğru - orda yanlış içeride doğru- içerde yanlış dışarıdandoğru- dışardan yanlış ileride doğru - ilerde yanlış yukarıda doğru - yukarda yanlış Ünsüz düşmesi nedir kısaca bilgi, ünsüz düşmesi nedir örnekleri konusunda sizlere bilgi vereceğiz. Ünsüz düşmesi olayı Türkçe’de bir ses olayıdır ve bu konuda sıkıntılar yaşansa da aslında kolay bir konudur. Bir kelimeye ek ya da başka bir sözcük eklenirken kaynayan bölümdeki seslerden birisinin yok olması olayına ünsüz düşmesi adı verilmektedir. Bazı sözcüklere ek ya da başka sözcük eklendiğinde bu kısım kök ve gövde ile birleşik yazılmaz. Bu durumda da kök ya da gövde kısmından bir ünsüz düşmektedir. Ünsüz düşmesi örnekleri; Küçük + cük ==> Küçücük = kökteki “k” sesi düşmüştür. Üst + teğmen ==> Üsteğmen = kökteki “t” sesi düşmüştür. Ad + daş ==> adaş = kökteki “d” sesi düşmüştür. Ast + teğmen ==> asteğmen = kökteki “t” sesi düşmüştür. Ufak + cık ==> ufacık = kökteki “k” sesi düşmüştür. Sabır + et ==> sabret = kökteki “ı” sesi düşmüştür. Kayıp + ol ==> kaybol = kökteki “ı” sesi düşmüştür. Ünsüz Düşmesi Nedir Örnekler Konulu Yazımız Hakkındaki Yorumlarınızı Aşağıdaki Yorum Kısmından Hemen Bize Yazın.

ünsüz düşmesine 50 tane örnek