D) Bütün işlemleri iki saatte tamamlattı. E) Mektupların hepsini kardeşine yazdırdı. ÇÖZÜM: Doğru cevap “A” seçeneğidir. Çünkü diğer seçeneklerde işi başkasına yaptırma anlamı varken “A” seçeneğindeki “karıştırdı” eylemini özne bizzat kendisi yapmaktadır. fiilde çatı karışık örnekler, fiilde
6) Aşağıdaki cümlelerde ki koyu yazılmış sözcükler ile ilgili bilgileri doğru (D) yanlış (Y) olarak değerlendiriniz. Balkona astığı çamaşırlar henüz kurumamış. (temel anlamlı) (D) Kâğıtlar rüzgârın etkisiyle uçuştu. (somut sözcük) (D) III. Birazdan ikinci perde başlayacak. (terim anlamlı sözcük) (D)
8. Sınıf Türkçe Fiilde çatı testi okul yazılı sınavları ve LGS’a hazırlık olarak eklenmiştir. Güncel Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) müfredatına uygundur. Fiilde çatı testi ile ilgili bazı bilgilendirmeler: Bu sınavda toplamda 15 soru soruldu, 15 soruya karşılık 25 dakika verildi. Bu testin sonunda fiilde çatı
hecelereayir. Fiilde Çatı (Tablo Halinde) fiilde çatı ile ilgili tabloya aşağıdaki dosyadan ulaşabilirsiniz.
FİİLDEÇATI – 2. 1. Arada sırada telefonla görüşüyoruz. Bu cümlenin yüklemi çatı bakımından, aşağıdaki cümlelerden hangisindekiyle benzerlik göstermektedir? A) Kendisiyle sık sık buluşuyorduk. B) Zor bir İşin altına girmiştik. C) Öfkesi sonunda yatışmıştı. E) Evine gidip mutluluklar dilemiştik. 2.
KompozisyonÖrnekleri: fiilde çatı. fiilde çatı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster. fiilde çatı etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster.
pUZB0lU. Fiilde çatı konusu sözcük türleri içinde işleyeceğimiz son başlıktır. Kpss Türkçe dersinde yer alan fiillerde çatı konusunda öznesine göre fiil çatıları ve nesnesine göre fiil çatıları başlıklarını ele ÇatıFiilde çatı konusuyla ilgili çatı çeşitlerine geçmeden önce bu konuya ait ipuçlarını ve öne çıkan noktalarını çatı aranırken önce cümlenin yükleminin altı çizilmeli. Çünkü fiili doğru görmek gerekir. Yüklem isim soylu ise çatı aranmaz, fiilse çatı pembeleşti. Pembeleşme’ fiildir ve çatı aranırYüzün pembeydi. Pembe’ isimdir, çatı aranmazYazım işlektir. İşlek’ isimdir, çatı aranmazYazım güzelleşti. Güzelleşme’ fiildir, çatı aranırDevrik cümlelerde kurallı düşünerek yüklemi net daha önceden yapılacak işler. Yüklem fiilden oluşur ve çatı aranırFiillin çatı özelliğini anlamak için fiilin yapısındaki fiilden fiil türeten ekleri görmeliyiz. Çünkü bu ekler çatı Görülüyor, Uyutacakmış, İçirin, Çıkarın, Toplattık, Temizletti, Anlatacak, Görüşecek, Uzandı, çatı ekleri -in, -iş => Bunlar özne çatı -ir, -dir => Bunlar da nesne çatı öznesine göre taşıdığı özellik öznesine göre çatı özne – yüklem ilişkisi; nesnesine göre taşıdığı özellik nesne yüklem ilişkisidir. O halde soruda öznesine göre çatı soruluyorsa yüklemden sonra özneyi mutlaka bulmalıyız. Nesnesine göre çatı soruluyorsa ek aramadan 1. tekil kişisine neyi sorusunu sorarak nesne alıp alamadığına konuştu. Özne ve çatı eki varKapıda gülüşüyorlar. Neyi sorusunu sorarız, cevap yoktur, bu yüzden özne yokturHızlı okuduk. Neyi okuduk sorusunu sorarız, cevap verilebilir dolayısıyla nesne alabilirKpss Türkçe dersinde fiilde çatı konusunda şimdi de fiilde çatı çeşitlerini başlıklar halinde Öznesine Göre ÇatılarÖznesine göre çatılarda, yüklemden sonra özneyi ve yüklemdeki özne çatı eklerini mutlaka aramalıyız. Özne yüklem ilişkisi 4 Edilgen Fiil Fiil mutlaka ”-il, -in, -l, -n” eklerinden birini almıştır. Fiildeki işi yapan gerçek özne belli değildir. Aslında işten etkilenen, yani nesne olan, özne konumuna geçmiştir. Buna sözde özne denilmektedir. Fiilde başkası tarafından yapılma anlamı yıkanacak. Burada perdeler’ sözde öznedir. Yıkanacak’ fiili de edilgen fiildirÇocuklar sınıflardan salona edilgen fiillerde sözde özne dahil hiç özne olmaz. Bu fiiller edilgenlik eki almadan önce nesne alamayan, yani geçişsiz erkenden gece çok özneli edilgen fiillerin belli olmayan gerçek öznesi, kimi zaman zarf tümleci olarak, ”tarafından, yüzünden, ile, -ce eki” vasıtasıyla dolaylı olarak belirtilebilir. Buna Örtülü Özne öğrencilerce öğretmenler tarafından Dönüşlü Fiil İşi yapanın ve işten etkilenenin aynı kişi olduğu eylemlerdir. Gerçek özne vardır ve yüklemi ”-l, -n, -il, -in” çatı eklerinden birini alır. Özne gerçek öznedir. Hem işi yapar hem de işten sözlerden hiçbirimiz bir güzel İşteş Fiil İşin birlikte veya karşılıklı yapıldığı, öznenin gerçek özne olduğu eylemlerdir. Yüklemi ”-ş, -leş” çatı eklerinden biri alır. Burada özne birden fazla varlıktan Etken Fiil İşi yapanın belli olduğu yani öznenin olduğu eylemlerdir. Çatı eki dün Nesnesine Göre Çatılar1 Geçişli Fiil Neyi’ sorusunu cevaplayan ve nesne alan alacaksın, verdim, ele aldık, söyle….2 Geçişsiz Fiiller Nesne almayan otur, düşecek, bak…Geçişli ve geçişsiz fiillerle ilgili aşağıdaki örnekleri hepsi kontrol edilecek. GeçişsizÖdevleri kontrol ettik. GeçişliArabadan inmiyor. GeçişsizUzun uzun bizi süzdü. GeçişliUzun uzun bize baktı. GeçişsizSabah erkenden yola çıktık. GeçişsizGeçmek, inmek, çıkmak, beklemek, gezmek, yürümek, çalışmak gibi fiiller temel anlamlarıyla geçişsiz, bazı yan anlamlarıyla önünden geçti.GeçişsizSınıfını geçti. GeçişliSınavdan sonra gezdik.GeçişsizTüm İstanbul’u gezdik. Geçişli3 Oldurgan Fiil Bu fiiller ”-it, -ir, -dir” eklerinden birini alır. Bu ekler geçişsiz bir fiile eklenmiştir. Geçişsiz fiiller bu eklerden birini alınca artık geçişli fiil haline => DüşürdüUyuyor => Uyuttu4 Ettirgen Fiil Nesnesine göre fiilde çatı konusundaki son ve dördüncü başlık olan ettirgen fiiller, ”-it, -ir, -dir” eklerinden birini almıştır. Ancak oldurgan fiilden farklı olarak bu ekler geçişli bir fiile eklenmiştir. Böylece fiilin nesne alma gücü fiilde başkasına yaptırma anlamı doğmaktadır. Yani özne işi kendisi yapmaz, başkasına örneklerde ettirgen fiil örneklerini Ettirgen=✓ Oldurgan=✘Süslettik. ✓Kapatın. ✓Pişireceğiz. ✘Sulattık. ✓Gözden geçirdik. ✘Kestireceğiz. ✓Düşürttün.✓Durdurtalım. ✓Anlattıracak. ✓Uzandırdım. ✘Uzattım. ✘Uzattırdım. ✓Ettirgenlik eki birden fazla fiiller nesne çatı eki alırken değişikliğe => KaldırGördür => GösterGittir => GötürGeldir => GetirFiilimsilerde de çatı özelliği temizlenmesi açıldığını yapısında birden fazla çatı eki toplat–tır– ”Hangisinde yüklem çatı özelliği bakımından farklıdır?” gibi sorularda önce öznesine göre çatı özelliğini arayınız. Hepsi etken ise nesnesine göre genel yetenek Türkçe dersindeki Fiilde çatı konusunu da işlemiş olduk. Bir sonraki kpss genel yetenek Türkçe dersimiz Cümle Türleri olacaktır.
fiilde çatı ile ilgili cümleler